LCD Monitörler hakkında teknik bilgiler
 

EKRAN BOYUTU

Monitörlerde boyut, ekranın çapraz olarak uzunluğu ile ölçülür. Ancak katot ışın tüplü klasik monitörlerde her zaman bir miktar kısım görülebilir alan dışında kalır. Aslında 17" diye aldığınız bir CRT ekranda görülebilir alan ortalama 16" seviyelerindedir. Aynı şekilde 19" olarak satın alınan bir CRT monitörde yine görülebilir alan 18" civarındadır. LCD ekranlarda ise görülebilir. Alan ile verilen ölçü birebir örtüşür. 15.1" diye satın aldığınız bir LCD ekranda görülebilir alan her zaman tam olarak 15.1" dir. Günümüzde tercih edilmesi gereken 1280x1024 çözünürlük sunabilen 17" bir ekran olabilir.


BAKIŞ AÇISI

Bakış açısı LCD monitörlerde önemli bir unsur. Çünkü arkadan aydınlatma sırasında çeşitli filtreler ve aynı hizaya sokulan sıvı kristal molekülleri arasından geçen ışık, LCD monitörlerde sadece ekrana dik olarak tam karşısından bakıldığında doğru ve maksimum parlaklıkta görüntü elde edilmesine neden olur. LCD ekranlarda ekrana açılı baktığınızda özellikle ilk modellerde bozulmuş ve karanlık görüntüler ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Ancak günümüzde bu sorun üzerine çalışmalar sürüyor ve gelinen noktalarda LCD monitörlerde her yönde (yukarı-aşağı, sağ-sol)yaklaşık 85 dereceye kadar iyi görüntü verebilmektedirler yatayda ve dikeyde 120- 170 derece arasındaki görülebilirlik oranları makul sayılabilir.


KONTRAST ORANI

Kontrast oranı sağlanabilen maksimum ve minimum parlaklık değerlerinden yola çıkarak hesaplanır. Katot ışın tüplü monitörlerde 500:1 gibi kontrast oranları sorun çıkarmadan sağlanabilirken LCD monitörlerde kontrast sorun yaratabilir. Özellikle siyah ağırlıklı bir görüntü söz konusu olduğunda arkadan aydınlatmalı LCD ekranlarda gelen ışın önü tam olarak kesilemediğinden problemler baş gösterebilir Halen üzerinde çalışılan bu sorunda LCD'lerde yakın zamanda bir çözüme kavuşacaktır ancak insan gözü için 250:1 gibi bir oran kontrast için makul sayılabilir ve LCD ekranlar bunun çok üzerine çıkabiliyorlar Tercih edilecek monitör en azından 250:1- 350:1 gibi bir değer sağlayabilmelidir.


PARLAKLIK

Parlaklık denildiğinde LCD ekranların tam bir hakimiyeti söz konusu. katot ışın tüplerinde metrekareye ortalama 100- 120 (cd/m2) candela parlaktık elde edilebilirken LCD ekranlarda bu oran kolayca 200-250 cd/m2 değerlerine kadar çıkılabilir LCD düz panel ekranlar temiz,net ve oldukça parlak görüntüler sunabilirler. Pratik olarak gerçek hayatta 250 cd/m2'nin üstü yerine göre çokta kullanışlı olmayacaktır. Profesyonel grafik sanatçıları CRT monitörlerini genellikle 100- 120 cd/m2'ye göre kalibre ederler ve bu değer yeterlidir.


STANDART ÇÖZÜNÜRLÜK

LCD ekranlar destek verdikleri standart çözünürlüklerde geometrik bir bozulma olmadan görüntü sağlanabilir. Ancak standart olarak desteklenen çözünürlükten daha düşük bir çözünürlük ile çalışılmak istendiğinde sorunlar başlar. LCD ekranlar matris yapıları gereği eğer desteklenen standart çözünürlük 1024x768 olacaksa tam olarak 1024x768=768432 adet piksele sahiptir ve bu piksellerin konumu, boyutu ve sayısı hiç bir zaman değişemez. Bu yüzden piksel sayısı ile tam olarak örtüşen çözünürlüklerde sorun yokken, daha düşük çözünürlüklerde çalışmak istediğinizde işler karışır. Piksel sayısı sabit kalarak yeni çözünürlüğe göre ölçeklenme yapılması gerekir ve yeni çözünürlükteki piksel sayısı desteklenen ile tam olarak örtüşmediği için görüntüde bozulmalar başlar. Burada kaliteyi, yapılan interpolasyonda kullanılan algoritma'nın kalitesi belirler.


TEPKİ SÜRESİ

Sıvı kristal moleküllerinin tepki süreleri başta olmak üzere bir pikselin toplam set edilme süresine LCD ekranlarda tepki süresi deniliyor.Yani bu da demek oluyor ki, 1000/40=25 kare/saniye civarında bir maksimum gösterim sayısına ulaşılabilir. Aslında bu oldukça makul bir rakam sayılır ama günümüzde 80- 100 kare/saniye hızlarında 3D görüntüler oluşturan kartlarda saniyede 25'den fazlasını görememek tatmin kar olmayabilir. Yeni LCD ekranlarda ortalama 16- 20 ms gibi oranlara kadar gelinmiştir ve teknoloji gün geçtikce daha hızlılarını üretiyor. Şu anda satın alınabilir 12- 15 ms' lik modeller mevcut. Yani saniyede gösterebilecek kare sayısı eskiye oranla iki katın üzerine çıkmış durumda ve şu an için oldukça tatmin edici sonuçlar elde edilebiliyor. Burada da üreticiler farklı ölçme yöntemleri ile kullanıcıların kafasını karıştırıyorlar ancak günümüzde bir LCD monitör 16- 25 ms arası bir değer sağlayabilmelidir.


RENK KALİTESİ, ANALOG/DİJİTAL GİRİŞ SİNYALLERİ

Günümüzde TFT-LCD ekranların çok büyük bir çoğunluğu standart analog VGA bağlantı noktasına sahip olarak gelir. Ancak LCD panellerin analog sinyaller ile çalışması mümkün olmadığı için sinyaller yeniden dijitale çevrilmek zorundadır. Bazı üreticiler her renk için (kırmızı, yeşil, mavi / RGB) düşük performanslı 6-bit çeviriciler kullanılır. bu nedenle sonuçta gösterebilen renk sayısı 662bin civarındadır. Fakat günümüzde üreticilerin çoğu renk kanalı başına 8-bit/16.7milyon renge kadar destekleyen analog- dijital çeviriciler kullanmaktadır. Ancak bazı modeller daha da iyisini yaparak ürünlerinde direkt bir dijital giriş bulundurmaktadır. LCD monitörler için kullanılabilecek en mantıklı yol direkt dijital bir bağlantı tipi seçmektir. Bu konuda da standart'lar karmaşık olmasına rağmen DFP (digital Flat panel group ) DVI (Diital Visual Interface)arabirimleri yaygın olarak kullanılıyor. Ancak teknik avantajlarından dolayı DVI 'ın geleceği daha parlak gözüküyor. dijital bir girişe her LCD monitör sahip değildir ancak bir LCD monitörde aranması gereken önemli özelliklerden' dir. Ayrıca günümüzde ekran kartlarının çoğu en azından bir DVI çıkışa destek veriyorlar.


SAĞLIK

CRT monitörler görüntüyü oluşturan elektron tabancası ile kullanılan yüksek voltajlar nedeni ile bir takım zararlı ışınlar yayarlar.Bazı güvenlik kuralları ile bu zararlı ışınların yayılımı engellese de yine bir miktar salınım her zaman olmaktadır.Ayrıca ekrandaki görüntü belirli tazeleme hızları altında göz sağlığı içinde tehdit edici olabilir. LCD ekranlarda ise yapıları gereği her hangi bir zararlı ışın salma olasılıkları yoktur.Ayrıca çok net,parlat ve titreşimsiz bir görüntü sunarlar. Bu da göz sağlığı için çok önemli bir etkendir. Ayrıca bir ışın olmaması da bir diğer artıdır.


GÜÇ TÜKETİMİ, SI DAĞILIMI VE YER SORUNU

LCD ekranlar klasik CRT ekranlara oranla 3- 4 kata yakın daha az elektriksel güce ihtiyaç duyarlar. Ayrıca düşük çalışma Voltajı, verim ve düşük güç tüketimin den dolayı çalışırken çok az ısı üretirler. Ayrıca yine yapıları gereği çok ince ve çok az yer kaplayacak şekilde üretilebilirler. Özellikle bu üç etkenin önemli olduğu alanlarda LCD monitörlerin bir alternatifi yoktur.


ÖLÜ PİKSEL SORUNU !!!

LCD monitörlerde piksel hataları genellikle bozuk transistorler den kaynaklanır. Bozuk transistor den dolayı ekranda sürekli yanık yada sürekli sönük kalan bir veya daha çok piksel bulunabilir. Bu da kullanıcıları büyük bir çoğunluğu için kabul edilemez bir kusurudur. Üreticiler bu konuda kendilerine göre kurallar koymaktadır. Bazıları bir inç karede 2- 3,bazıları 5-6 piksele kadar hataları normal kabul etmektedir. Bir başka üretici 5x5 piksellik bir alanda iki nokta diyebilir. Ancak özellikle ülkemizde kullanıcıların neredeyse tamamı ekranın ortasındaki bir tek bozuk piksel bile görmek istemiyor. Bu kadar yüksek tutar ödedikleri monitörlerin kusursuz olmasını istiyorlar. Bu durumda tek çözüm LCD bir monitör satın almadan önce monitörün çalıştırılmasını istemek gibi gözüküyor. Ekranı düz siyah, düz beyaz ve farklı renkler yaparak ölü bir piksel olup olmadığına iyice bakmalısınız. Eğer bir sorun yoksa sonradan bir pikselin bozulması oldukça zordur. Ancak satın alacağınız yer kutuyu açmak istemeyebilir. Ve büyük ihtimalle bir çok yerde parasını ödemeden monitörün kutusunu açmanızı istemeyecektir. Monitörün içinden çıkan kutu ve kitapçıkları iyice okuyun eğer ölü piksel çıkarsa ne olacak, ne gibi piksel kusurları kabul ediliyor. gibi bir bölüm varsa monitörü almakla zaten bu kuralları kabul etmiş olusunuz. Ama kitapçık ya da kutuda bir uyarı yoksa, o zaman hakkınızı kanuni yollardan arayabilirsiniz. Çünkü siz LCD monitör üretim teknolojisinde böyle hatalar olabileceğini bilmek zorunda değilsiniz ve kusursuz bir LCD monitör istemeniz en doğal hakkınızdır. Ayrıca tüketici haklarına göre satın aldığınız bir malı belirli bir süre içerisinde belirli şartlar altında her zaman geri iade etme şansınız vardır. Test ettiğimiz 34 monitör içerisinde 5-6 monitörde bu tür ölü piksel hataları ile karşılaştık ve satıcıları bir müşteri gibi aradık Tabi ki hepsinden aynı cevabı aldık.LCD panel üretim teknolojisine göre bu tür hatalar çok normal ve yapabileceğimiz bir şey yok dediler. Bu ölü piksel olan modellerin hangileri olduğunu söylemiyoruz çünkü ölü bir piksel olması bir LCD monitörü iyi yada kötü yapmıyor. Gerçekten teknik açıdan bakıldığında bu tür hatalar normal sayılabilir.

Ama umarım bu kanunda yakın zamanda bir orta yol bulunur.

Alp Özdemir
PC WORLD